Dạy con trẻ trở thành một người biết lắng nghe
Trải
nghiệm lắng nghe đầu tiên cho con là ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Đó
là những âm thanh của nhịp tim và hoạt động cơ thể của người mẹ chuyển
tải sự an toàn và ấm áp cho con.
Sự
nhạy cảm với âm thanh và ý nghĩa của các sự vật là điều kiện quan trọng
để trở thành một người giao tiếp hiệu quả, cho dù đó là giọng nói, âm
nhạc hoặc các âm thanh môi trường khác sẽ giúp trẻ dần trở thành một
người giao tiếp tốt và phản ứng nhanh với các tình huống. Mỗi giai đoạn
của thời thơ ấu là một cơ hội để duy trì hoặc phát triển thêm kỹ năng
lắng nghe của trẻ.
Trước khi đến trường
Trẻ
sơ sinh và trẻ nhỏ là những người lắng nghe rất tốt. Trẻ lắng nghe và
theo bản năng có thể nhận biết được sự khác biệt giữa tiếng bước chân
của bố và mẹ trên sàn nhà. Tiếng ầu ơ ngân nga của một bài hát ru hay
tiếng kêu lúc lắc của một món đồ chơi yêu thích là những âm thanh diệu
kỳ đối với trẻ. Đôi khi nhiều niềm vui bắt nguồn từ ý thức của việc lắng
nghe.
Khi
trẻ nhỏ thì lắng nghe không phải là một lựa chọn. Nhưng khi ý chí phát
triển, lắng nghe có thể trở thành có chủ ý và đôi khi là do sự chọn
lựa. Sử dụng âm nhạc, ca hát hay giai điệu và các bài hát lôi cuốn có
thể giúp phát triển kỹ năng lắng nghe của trẻ.
Nói
chuyện với trẻ sơ sinh một cách thường xuyên trong suốt cả ngày có thể
giúp trẻ có phản ứng rõ ràng hơn. Duy trì giao tiếp bằng mắt với bé là
một điều quan trọng. Bạn nên thay đổi cách diễn đạt cho phù hợp với tình
huống. Điều này sẽ giúp đứa trẻ tìm hiểu những ý nghĩa tinh tế đi kèm
với những thay đổi trong giọng nói, tốc độ, nhịp điệu và cường độ.
Khi
con bạn bắt đầu bập bẹ, trẻ có thể quan tâm tới các biểu hiện trên
khuôn mặt và lắng nghe dáng điệu, cử chỉ của bạn. Mô hình hóa sự lắng
nghe thực sự sẽ cho trẻ biết bạn đang lắng nghe trẻ và cho trẻ biết rằng
đây là điều mà mọi người thường làm để giao tiếp với nhau.
Các điểm cần lưu ý:
- Một đứa trẻ sử dụng cảm giác nghe như là một cách để thích nghi trong cuộc sống và có được kinh nghiệm sống.
- Sử dụng tiếng nói, âm nhạc và âm thanh khác sẽ tạo được sự kích thích cho trẻ và làm dịu những lo lắng trong trẻ.
- Hãy
mô hình hóa sự lắng nghe một cách cẩn thận bằng cách đặt mình vào tuổi
của con trẻ với sự chân thành, bằng cách sử dụng giao tiếp bằng mắt,
biểu hiện trên khuôn mặt và tư thế lắng nghe phù hợp.
Trẻ từ 3 đến 6 tuổi
Trẻ
em tuổi từ 3-6 được phát triển kỹ năng lắng nghe cùng với công việc học
tập khác mà trẻ đang làm. Xem một vườn chơi của con trẻ hoặc nhìn một
lớp học của học sinh lớp một để nghe một câu chuyện có thể là một niềm
vui nho nhỏ đối với bạn. Toàn bộ cơ thể của trẻ hòa cùng với âm thanh
của người kể chuyện. Không cần phải nói nhiều “Hãy lắng nghe!”
Giao tiếp với bạn cùng chơi đối với trẻ là một hoạt động có mục đích, các kỹ năng nghe và nói được phân chia khá đồng đều.
Khi
trẻ lớn hơn một chút, trẻ bắt đầu mất dần kỹ năng lắng nghe mà mong
muốn được giao tiếp với thế giới xung quanh và thể hiện những suy nghĩ,
mong muốn của mình.
Chơi
trò chơi lắng nghe có thể cho trẻ có được cảm giác vui vẻ. Hãy cho trẻ
chơi theo một mô hình vỗ tay, sau đó để trẻ trả lời. Một trò chơi cổ
điển như gửi thông điệp thì thầm quanh một vòng tròn sẽ truyền cảm hứng
lắng nghe cho trẻ một cách cẩn thận. Nghe một bài thơ, đặc biệt bài thơ
có nhịp điệu có thể sẽ kích thích trẻ tham gia. Chơi trò chơi âm nhạc,
nhạc cụ gõ tự làm hoặc học chơi piano có thể giúp cho trẻ em nghe tốt
hơn.
Đây
là độ tuổi mà trẻ em cần phải được nhắc nhở để lắng nghe nhau. Thực
hành các cách lắng nghe có thể tạo sự vui vẻ cho trẻ bằng cách nhập vai
vào các nhân vật hay giả vờ diễn trò. Khi con trẻ không lắng nghe, bạn
phải nhẹ nhàng nhắc nhở để con trẻ lắng nghe những gì bạn đang nói. Điều
này sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong các giai đoạn tiếp theo của
trẻ.
Các điểm cần lưu ý:
- Trò chơi âm nhạc và lắng nghe, đóng vai, kể chuyện và thơ ca có thể giúp cho trẻ em lắng nghe tốt hơn.
- Trẻ em cần phải được nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng kiên quyết để trẻ có thể lắng nghe một cách tích cực hơn.
